Ανδρέας  Φουντουλάκης

MD, CCT, FRCS (Gen Surg)


Γενικός Χειρουργός

 


Τί είναι η παχυσαρκία;




Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), ως παχυσαρκία ορίζεται η υπερβολική συσσώρευση λίπους στο ανθρώπινο σώμα η οποία μπορεί να έχει βλαπτική επίδραση στην υγεία ενός ατόμου. Η πιο συνηθισμένη και περισσότερο εύχρηστη μέθοδος εκτίμησης της συγκέντρωσης λίπους (κι επομένως της παχυσαρκίας) στους ενήλικες είναι ο υπολογισμός του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ). Ο ΔΜΣ ορίζεται ως το πηλίκο του σωματικού βάρους του ατόμου σε κιλά διαιρεμένο με το τετράγωνο του ύψους σε μέτρα (Kg/m2). Για παράδειγμα, ο ΔΜΣ ενός ατόμου που ζυγίζει ενενήντα κιλά και έχει ύψος ένα μέτρο και εβδομήντα εκατοστά είναι 90Kg / 1,7m X 1,7m = 31,14 Kg/m2. Φυσιολογικά, ο ΔΜΣ πρέπει να βρίσκεται μεταξύ 18,5 και 25. Όταν ένα άτομο έχει ΔΜΣ μεταξύ του 25 και 30 θεωρείται υπέρβαρο, ενώ για τιμές μεγαλύτερες του 30 θεωρείται παχύσαρκο. Τιμές μεγαλύτερες από 40 υποδηλώνουν σοβαρή παχυσαρκία η οποία συχνά αποκαλείται και νοσογόνος παχυσαρκία. Η χρήση του όρου “νοσογόνος” μόνο για τιμές ΔΜΣ μεγαλύτερες από 40 είναι μάλλον παραπλανητική καθώς υποδηλώνει ότι τιμές μικρότερες από 40 είναι κατά κάποιο τρόπο ασφαλείς (δεν προκαλούν επιπλοκές). Αυτό βεβαίως είναι ανακριβές αφού έχει δειχθεί ότι ο κίνδυνος εμφάνισης νοσημάτων σχετιζόμενων με τη παχυσαρκία αυξάνεται σταδιακά όσο αυξάνεται ο ΔΜΣ πάνω από το 25.


Πρέπει να σημειωθεί ότι ενώ ο ΔΜΣ είναι ένας αξιόπιστος δείκτης για την εκτίμηση της παχυσαρκίας στους ενήλικες ανεξάρτητα από το φύλο και την ηλικία, δεν αποτελεί απευθείας μέτρηση της ποσότητας και της κατανομής του λίπους στο ανθρώπινο σώμα. Είναι λιγότερο αξιόπιστος για άτομα με μεγάλη μυική μάζα (πχ αθλητές) και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση της παιδικής παχυσαρκίας (χρησιμοποιούνται ειδικοί πίνακες). Διάφορες άλλες μέθοδοι εκτίμησης της παχυσαρκίας έχουν περιγραφεί κατά καιρούς αλλά αποδείχτηκαν πιο δύσχρηστες από τον ΔΜΣ και κάποιες απαιτούν τη χρήση ειδικού εξοπλισμού. Ενδεικτικά αναφέρονται η μέτρηση της περιφέρειας μέσης, το πηλίκο της περιφέρειας μέσης προς τη περιφέρεια ισχίων, η μέτρηση του πάχους δερματικών πτυχών και η μέτρηση της αντίστασης του σώματος στη ροή ηλεκτρικού ρεύματος (αντιστασιομετρία). Με εξαίρεση τη μέτρηση της περιφέρειας μέσης που συχνά χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με τον ΔΜΣ, οι υπόλοιπες μέθοδοι σπάνια χρησιμοποιούνται στην κλινική πράξη. Επιπλέον, η μέτρηση της περιφέρειας μέσης είναι ακριβέστερος δείκτης της παχυσαρκίας “κεντρικού” τύπου (δηλαδή της εντοπισμένης συσσώρευσης λίπους στην κοιλιακή χώρα) η οποία θεωρείται ιδιαίτερα επιβλαβής για την υγεία.